با پیشرفت فناوری، ساختمانها دیگر فقط سازههایی برای سکونت یا کار نیستند. امروزه سیستمهای هوشمند میتوانند اطلاعات مربوط به دما، نور، کیفیت هوا، میزان حضور افراد و مصرف انرژی را جمعآوری و بر اساس آن عملکرد بخشهای مختلف ساختمان را تنظیم کنند.
یکی از شناختهشدهترین نمونهها در این زمینه، The Edge در آمستردام هلند است؛ ساختمان اداری شرکت Deloitte که در سال 2015 به بهرهبرداری رسید و با ترکیب معماری پایدار، سیستمهای هوشمند، سنسورها و مدیریت انرژی، توجه زیادی در صنعت ساختمان به خود جلب کرد.
The Edge در زمان معرفی خود بهعنوان یکی از هوشمندترین ساختمانهای جهان شناخته شد و در زمینه پایداری نیز عملکرد بسیار بالایی داشت. این ساختمان در ارزیابی BREEAM امتیاز 98.36 درصد دریافت کرد و در رده Outstanding قرار گرفت.
بنابراین اگرچه عبارت «هوشمندترین ساختمان جهان» یک عنوان دائمی و رسمی نیست، The Edge همچنان یکی از نمونههای شاخص برای بررسی آینده ساختمانهای هوشمند و پایدار محسوب میشود.
بیشتر بخوانید: نقش هوش مصنوعی در صنعت ساخت و ساز
ساختمان Edge در آمستردام، هوشمند ترین ساختمان جهان
The Edge یک ساختمان اداری در منطقه تجاری Zuidas شهر آمستردام است که برای شرکت Deloitte طراحی و اجرا شد.
طراحی معماری این پروژه توسط PLP Architecture انجام شد و ایده اصلی آن فقط ایجاد یک ساختمان مدرن نبود؛ بلکه هدف، ایجاد محیطی بود که بتواند از فناوری برای افزایش بهرهوری انرژی، بهبود شرایط کاری و استفاده بهتر از فضا استفاده کند.
یکی از مهمترین ویژگیهای ساختمان، آتریوم بزرگ مرکزی آن است. این فضای مرکزی علاوه بر ایجاد ارتباط بصری میان بخشهای مختلف ساختمان، در ورود نور طبیعی و سازماندهی فضای داخلی نیز نقش مهمی دارد.
اما بخش مهمتر The Edge در پشت ظاهر مدرن آن قرار دارد: مجموعهای از سنسورها و سیستمهای دیجیتال که اطلاعات مختلف ساختمان را جمعآوری کرده و به سیستم مدیریت ساختمان منتقل میکنند.
بر اساس گزارش WIRED، حدود 30 هزار سنسور در ساختمان برای اندازهگیری عواملی مانند حرکت، دما، نور، رطوبت و CO₂ مورد استفاده قرار گرفته است.
مشخصات هوشمند ترین ساختمان جهان
در ادامه به بیان مشخصات هوشمند ترین ساختمان جهان(Edge)خواهیم پرداخت. این مشخصات عبارت اند از:
- مکان: آمستردام-هلند
- نوع ساختمان: ساختمان اداری
- معمار: PLP Architecture
- مالک: OVG Real Estate
- مساحت: 40000 متر مربع
- سال ساخت: 2015
- ارتفاع: 103 متر
- تعداد طبقات: 22تا
- دارای پارکینگ، فضای سبز و رستوران
ویژگی های ساختمان هوشمند Edge
ساختمانی هوشمند Edge در شهر آمستردام، از آخرین فناوری ها و نوآوری های مدرن استفاده می کند. این ساختمان با طراحی مدرن و بسیار خاص خود، به عنوان نمونه ای از ساختمان های هوشمند و پایدار در دنیا شناخته می شود. ویژگی های بارز این ساختمان عبارتند از:
- استفاده از پنل خورشیدی: این ساختمان با استفاده از پنل نور خورشیدی(720 متر مربع پنل خورشیدی در نمای جنوبی و 1086 متر مربع در پشت بام) و پنجره های مخصوص، از نور خورشید برای روشنایی داخلی خود و حتی ساختمان های مجاور خود استفاده می کند.
- سیستم هوشمند: ساختمان Edge دارای سیستم هوشمند برای کنترل هوا، نور، ایمنی و کیفیت هوا است. این سیستم به طور هوشمندانه شرایط آب و هوایی را بر اساس تعداد افراد حاظر در شرکت، کنترل می کند.
- سیستم خنک کننده و گرمایشی: ساختمان Edge دارای یک سیستم خنک کننده و گرمایشی هوشمند است که به طور کاملا هوشمندانه و بر اساس عوامل مختلف از جمله دمای هوا، تعداد افراد حاضر، کاهش مصرف انرژی و … عمل می کند.
- استفاده از انرژی های تجدید پذیر: این ساختمان از انرژی های تجدیدپذیر مانند باد و خورشید برای تامین انرژی خود استفاده می کند. همچنین، سیستم های جمع آوری آب باران برای استفاده در تاسیسات ساختمان نیز در این ساختمان استفاده می شود.
- طراحی مدرن: ساختمان Edge با طراحی مدرن خود و فضاهای باز و راحت، یک برج زیبا و خاص می باشد. این ساختمان از نظر ظاهری نیز بسیار زیبا و چشم نواز می باشد.
- با توجه به موارد ذکر شده، می توان متوجه چرایی نام گذار این ساختمان با عنوان هوشمندترین ساختمان جهان شد.
ویژگی های معماری سبز در ساختمان Edge
این ساختمان با کسب جوایز متعددی در زمینه معماری سبز و طراحی محیطی از ساختمان های دیگر متمایز شد. که مهمترین جایزه به شرح زیر است: ساختمان Edge بالاترین امتیاز را از سیستم ارزیابی BREEAM دریافت نمود(98.36% امتیاز) و با رای بالا به عنوان بهترین ساختمان سبز جهان انتخاب شد. این ساختمان برنده مدال طلا جایزه معماری آمریکا(AAP) و جایزه طراحی AIA Europe را در سال 2015-2016 دریافت نمود.
این ساختمان این جوایز و بسیاری از جوایز دیگر را به دلیل اولویت دادن به سلامت، آسایش و بهره وری کارکنان Deloitte و سایر ساکنان ساختمان و در عین حال به حداکثر رساندن بهره وری انرژی دریافت کرده است. این شرکت به مهمترین اصول معماری سبز دست یافته است که در زیر به شرح تعدادی از آن می پردازیم:
- خود کفایی در تامین انرژی: این ساختمان 16 امتیاز از BREEAM برای خودکفا بودن در مصرف انرژی دریافت نمود. Edge می تواند 102 درصد از انرژی مصرفی خود را تولید کند.
- استفاده از انرژی تجدید پذیر: 9 امتیاز این شرکت جهت استفاده از انرژی های تجدید پذیر می باشد. سقف و نمای جنوبی ساختمان edge شامل پانل های فتوو لتائیک می باشد. همچنین سیستم ذخیره انرژی حرارتی آب های زیر زمینی، تمام انرژی مورد نیاز برای گرمایش و سرمایش این ساختمان را تامین می کند.
- استفاده مجدد از مصالح ساختمان: 5 امتیاز نیز جهت استفاده مجدد از مصالح ساختمانی دریافت نمود. 95 درصد مصالح به کار رفته در ساختمان Edge از مواد قابل بازیافت می باشد. همچنین تمامی چوب های استفاده شده در بدنه دارای گواهی FSC هستند.
- کارایی در استفاده از منابع: 8.5 امتیاز دیگر جهت بهره وری استفاده از منابع کسب نمود.
- کیفیت نورپردازی: 4.5 امتیاز برای کیفیت نور پردازی بدست آورد. نهایت استفاده از نور خورشید را می توان در این ساختمان اداری مشاهده نمود. در نمای شمالی 70 درصد از شیشه های حرارتی استفاده شده است که به افراد داخل شرکت اجازه می دهد از نور غیر مستقیم خورشید بدون افزایش گرما بهره مند شوند. لازم به ذکر است که نورپردازی Edge نانو ال ای دی می باشد. یعنی یک سیستم روشنایی LED مجهز به اترنت با 30000 سنسور به طور مداوم میزان اشتغال، حرکت، سطوح نور، رطوبت و دما را اندازه گیری می کند.
- ضد آلودگی: دریافت 4 امتیاز به جهت کنترل آلودگی. تهویه مناسب و سیستم تصویه هوا، باعث شد این ساختمان ضد الودگی شود.
- حفاظت از آب: این ساختمان 4.5 امتیاز به جهت بهره وری در مصرف آب دریافت کرد. پس از جمع آوری آب باران در پشت بام، برای شستشوی توالت ها و آبیاری تراس های سبز و سایر محوطه های باغ اطراف ساختمان استفاده مجدد می شود .
- 2.5 امتیاز جهت دستیابی راحت به حرارت مطلوب: ساختمان از طریق وسایل هوشمند، با نیاز کاربران به نور و دما سازگار می شود.
- 3 امتیاز جهت ایمنی بالا
- 7 امتیاز جهت سازگاری با محیط و ساخت آن در محیطی مناسب.
این موارد بخشی از ویژگی های مطابق با معماری سبز ساختمان Edge بود که به زبان ساده برای شما شرح داده شد.
بیشتر بخوانید: با ساختمان سازی مدرن آشنا شوید
آیا The Edge واقعاً هوشمندترین ساختمان جهان است؟
این سؤال نیاز به یک توضیح مهم دارد.
عبارت «هوشمندترین ساختمان جهان» بیشتر یک عنوان رسانهای برای توصیف سطح بالای فناوری The Edge است و نباید آن را به عنوان یک رتبهبندی رسمی و دائمی در نظر گرفت.
در زمان معرفی پروژه، رسانههایی مانند WIRED از The Edge به عنوان یکی از هوشمندترین ساختمانهای جهان یاد کردند. دلیل این موضوع نیز ترکیب کمسابقه سیستمهای دیجیتال، سنسورها، مدیریت انرژی و طراحی انسانمحور بود.
بنابراین در یک مقاله تخصصی بهتر است بنویسیم:
The Edge یکی از شناختهشدهترین و پیشرفتهترین نمونههای ساختمان هوشمند و پایدار در جهان است.
این عبارت از نظر علمی و محتوایی دقیقتر از ادعای مطلق «هوشمندترین ساختمان جهان» است.
چه چیزی از The Edge میتوانیم برای ساختمانهای ایران یاد بگیریم؟
قرار نیست برای هوشمندسازی ساختمانهای ایران دقیقاً همان فناوریهای The Edge را اجرا کنیم.
بخش مهمتر، الگوبرداری از منطق طراحی این پروژه است.
برای مثال میتوان در پروژههای ساختمانی ایران از موارد زیر استفاده کرد:
- سنسورهای حضور
- کنترل هوشمند روشنایی
- ترموستات و سیستم مدیریت دما
- کنتورهای هوشمند
- کنترل هوشمند تجهیزات سرمایشی و گرمایشی
- سیستم مدیریت ساختمان یا BMS
- پنلهای خورشیدی در صورت توجیه اقتصادی و فنی
- شیشه و سایهبان متناسب با اقلیم
- عایقکاری مناسب
- مدیریت مصرف آب
- سیستمهای کنترل کیفیت هوای داخلی
نکته مهم این است که هوشمندسازی باید بر اساس نیاز ساختمان و اقلیم محل طراحی شود.
استفاده از تجهیزات گرانقیمت بدون طراحی درست، لزوماً ساختمان را هوشمند یا کممصرف نمیکند.
نقش آسال سازه پرگاس در طراحی و بازسازی ساختمانهای هوشمند
ساختمان هوشمند فقط با خرید چند وسیله هوشمند ایجاد نمیشود. طراحی معماری، تأسیسات، برق، عایقکاری، نورپردازی و نحوه استفاده از فضا باید در کنار یکدیگر دیده شوند.
در پروژههای ساخت و بازسازی، میتوان از اصول ساختمان هوشمند و معماری پایدار برای ایجاد فضایی استفاده کرد که علاوه بر زیبایی، عملکرد مناسبتر و مصرف انرژی کنترلشدهتری داشته باشد.
آسال سازه پرگاس با فعالیت در زمینه ساختوساز و بازسازی ساختمان میتواند در بررسی ظرفیتهای پروژه، طراحی و اجرای راهکارهای متناسب با ساختمان نقش داشته باشد.
در یک پروژه بازسازی نیز الزاماً لازم نیست تمام ساختمان به یکباره هوشمند شود؛ میتوان ابتدا بخشهایی را اجرا کرد که بیشترین تأثیر را بر آسایش و مصرف انرژی دارند.
آینده ساختمانهای هوشمند چگونه خواهد بود؟
روند توسعه ساختمانهای هوشمند به سمت ارتباط بیشتر میان ساختمان، کاربران و سیستمهای انرژی حرکت میکند.
در آینده، سیستمهای هوشمند میتوانند اطلاعات بیشتری از ساختمان جمعآوری کنند و با کمک الگوریتمهای پیشرفته، عملکرد تجهیزات را دقیقتر تنظیم کنند.
ترکیب مواردی مانند:
اینترنت اشیا + سنسورها + هوش مصنوعی + انرژی تجدیدپذیر + سیستم مدیریت ساختمان
میتواند نسل جدیدی از ساختمانها را ایجاد کند که فقط واکنش نشان نمیدهند، بلکه بر اساس الگوهای مصرف و شرایط محیطی، عملکرد خود را بهینه میکنند.
بیشتر بخوانید: با ساختمانسازی مدرن آشنا شوید
جمعبندی
The Edge در آمستردام یکی از مهمترین نمونههای ساختمان هوشمند و پایدار در جهان است. استفاده گسترده از سنسورها، مدیریت هوشمند فضا، سیستمهای کنترل روشنایی و دما، انرژی خورشیدی و ذخیرهسازی انرژی حرارتی، این پروژه را به نمونهای شاخص در صنعت ساختمان تبدیل کرده است.
امتیاز 98.36 درصد در ارزیابی BREEAM نیز نشان میدهد که موفقیت The Edge تنها به فناوری هوشمند محدود نبوده و موضوعاتی مانند بهرهوری انرژی و عملکرد زیستمحیطی نیز در طراحی آن اهمیت داشتهاند.
مهمترین درس The Edge برای صنعت ساختمان این است که ساختمان هوشمند صرفاً مجموعهای از تجهیزات دیجیتال نیست؛ بلکه نتیجه هماهنگی معماری، تأسیسات، انرژی، داده و نیازهای کاربران است.
برای ایران نیز میتوان از همین رویکرد استفاده کرد و متناسب با اقلیم، بودجه و نوع ساختمان، راهکارهای هوشمند و پایدار را در پروژههای جدید یا بازسازی به کار گرفت.
سوالات متداول
هوشمندترین ساختمان جهان کدام است؟
The Edge در آمستردام یکی از شناختهشدهترین نمونههای ساختمانهای هوشمند جهان است و در زمان معرفی پروژه بهعنوان یکی از هوشمندترین ساختمانهای جهان شناخته شد.
The Edge متعلق به چه شرکتی است؟
The Edge ساختمان اداری مورد استفاده Deloitte در آمستردام است.
ساختمان The Edge چه زمانی ساخته شد؟
این پروژه در سال 2015 به بهرهبرداری رسید.
The Edge چند سنسور دارد؟
در منابع مختلف، حدود 30 هزار سنسور برای این ساختمان ذکر شده است که برای اندازهگیری و کنترل عواملی مانند حرکت، دما، نور، رطوبت و کیفیت هوا استفاده میشوند.
امتیاز BREEAM ساختمان The Edge چقدر است؟
The Edge در ارزیابی BREEAM امتیاز 98.36 درصد دریافت کرد و در سطح Outstanding قرار گرفت.
آیا ساختمان قدیمی را میتوان هوشمند کرد؟
بله. با بررسی زیرساخت ساختمان میتوان سیستمهایی مانند روشنایی هوشمند، سنسورها، ترموستات، کنترل تجهیزات و برخی سیستمهای مدیریت ساختمان را در پروژههای بازسازی اضافه کرد.
آیا ساختمان هوشمند همان ساختمان سبز است؟
خیر. ساختمان هوشمند بر فناوری و کنترل هوشمند تمرکز دارد، در حالی که ساختمان سبز بر کاهش اثرات زیستمحیطی، مصرف انرژی و آب، مصالح، کیفیت محیط داخلی و عملکرد پایدار تمرکز میکند. این دو مفهوم میتوانند در یک پروژه با یکدیگر ترکیب شوند.